۱. شرایط و خطوط قرمز (فیلترهای سلبی و ایجابی)
مطابق این ضوابط، بلندمرتبهسازی فقط در شهرهای بالای ۲۰۰ هزار نفر جمعیت، مراکز استانها و شهرهای استانهای شمالی امکانپذیر است. تعیین پهنههای مجاز بر پایه دو دسته شاخص انجام میشود:
نکته کلیدی حقوق منظر: بلندمرتبهسازی نباید مانع دید عمومی به مناظر شاخص شهری و طبیعی شود (مانند حفظ خط دید تپههای تاریخی سنندج).
۲. وضعیت سند بلندمرتبهسازی در استانها و کلانشهرها
| شهر / استان |
وضعیت فعلی سند بلندمرتبهسازی |
ویژگیها و برنامههای کلیدی |
| تهران |
در دست بررسی (عدم تصویب نهایی) |
عدم پذیرش طرح قبلی توسط شهرداری؛ تمرکز بر کاهش سطح اشغال و افزایش فضای باز، بدون افزایش جمعیتپذیری |
| مازندران |
مطالعات اولیه در مراحل پایانی |
سند یکپارچه استانی به دلیل حساسیتهای بالای جنگل، اراضی کشاورزی و محیطزیست |
| گیلان |
منعقد شده و در حال بررسی |
مطالعات رشت و انزلی انجام شده و در انتظار تصویب نهایی شورایعالی شهرسازی است |
| مشهد |
تصویب مقطعی |
طرح ناحیه جنوبغربی تصویب شده، اما طرح کل شهر به دلیل وجود موافقان و مخالفان معطل است |
| بندرعباس، سمنان، سرخرود |
تصویب نهایی |
اسناد پهنهبندی ابلاغ و عملیاتی شده است |
| همدان و ارومیه |
ادغام در طرح جامع |
پهنهبندیها به جای سند مستقل، همزمان در دل «طرح جامع شهر» پیشبینی شدهاند |
| گرگان |
تایید کلیات |
نیازمند بازنگری و اصلاح برخی محورها و پهنهها |
۳. ۳ رکن حیاتی در فلسفه جدید ساختوساز عمودی
1.۱. شرط الزامی استعلام از ارگانهای خدماترسان:پاسخ به انتقاد نبود زیرساخت.
دیگر هیچ مجوزی بدون استعلام رسمی از شرکتهای آب و فاضلاب، برق، گاز و مدیریت شهری برای سنجش کشش معابر صادر نخواهد شد. در صورت نبود ظرفیت زیرساختی، پهنه کلاً حذف میشود.
2.۲. کنترل سطح اشغال به جای تراکم جمعیتی:تغییر رویکرد از تراکم به کیفیت.
در پهنههای مسکونی هدف افزایش جمعیت نیست؛ بلکه برجسازی انجام میشود تا با کاهش سطح اشغال زمین، فضای باز و سبز بیشتری در سطح زمین برای شهروندان آزاد شود.
3.۳. شفافسازی کامل برای سرمایهگذاران:حذف رانت و فساد شهری.
تدوین اسناد پیشینی باعث میشود سازندگان از قبل بدانند در کدام پلاکها اجازه ساخت ارتفاعی دارند؛ این موضوع پرونده تراکمفروشی سلیقهای در کمیسیون ماده ۵ را میبندد.
جمعبندی
بلندمرتبهسازی از نظر سیاستگذاران شهری جدید، «نه کاملاً مثبت است و نه منفی»؛ بلکه ابزاری است که در صورت جهتدهی بر اساس اسناد مصوب، مانع از توسعه افقی و نابودی اراضی کشاورزی (بهویژه در شمال کشور) شده و پیشبینیپذیری اقتصادی را برای فعالان صنعت ساختمان به همراه میآورد.